Zamknij
ul. Dworcowa 5, 62-025 Kostrzyn
tel. 61 8178 565, 61 8178 581, 61 8178 629
fax. 61 8178 191
e-mail: um@kostrzyn.wlkp.pl
Znajdujesz się w: dla mieszkańca SportHistoria Towarzystwa Gimnastycznego Sokół
123 animacje_s5 bieznia czerlejno iwno_palac logo_gmina_kostrzyn park
Dla mieszkańca

Historia Towarzystwa Gimnastycznego Sokół

 

100- lecie Sportu w Kostrzynie

Jest w Kostrzynie niewielka ulica, a właściwie uliczka łącząca ulicę Poznańską z ulicą Piasta, nazwana dla upamiętnienia zasłużonej organizacji sportowej i patriotycznej Aleją Sokoła. Biegnie ona wzdłuż Parku Harcerza, który powstał na miejscu dawnego boiska sportowego T.G. „Sokół”. W tym roku obchodzić będziemy 100- lecie powołania w Kostrzynie przez naszych rodaków Sokoła - jako stowarzyszenia propagującego ćwiczenia fizyczne oraz działalność kulturalno oświatową w duchu narodowym.  Ruch sokoli powstał we Lwowie w 1867r., kilka lat po upadku powstania styczniowego i był jedną  z polskich organizacji włączających się w nurt walki o narodowe przetrwanie. Strój sokołów nawiązywał do polskich tradycji wojskowych, ozdobiony barwami i symbolami narodowym. Pierwsze gniazdo Sokoła w zaborze pruskim powstało w 1885 r. w Inowrocławiu a następne rok później w Bydgoszczy i Poznaniu. Mimo obaw i konfliktów z policją Sokół poznański się rozwijał. Uprawiano gimnastykę, kolarstwo, wioślarstwo, pływanie a później piłkę nożną. Formą prezentacji były zloty i pokazy ćwiczeń okręgowe jak i związkowe. Urządzano obchody rocznicowe i koncerty pieśni patriotycznych. We Wielkopolskim Zlocie Sokoła w 1904r. przy Drodze Dębińskiej brał udział Zygmunt Świerkowski z Kostrzyna. On też hasło sokole „W zdrowym ciele-zdrowy duch” przeniósł do swego miasta. Po storpedowaniu w 1911r. przez policję pruską próby utworzenia w naszym mieście Sokoła podjęto po kilku  miesiącach starania, które zaowocowały założeniem 27 lutego 1913 r. przez 26 druhów gniazda Sokoła w Kostrzynie. Jak donosił poznański „Orędownik” w skład pierwszego zarządu wybrano następujących druhów: prezesem Mieczysława Wleklińskiego, jego zastępcą Wittiga, pisarzem (sekretarzem) Walkowskiego, skarbnikiem Stefana Szymanowskiego a naczelnikiem Zygmunta  Świerkowskiego. Gniazdo przyjęło nazwę: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Kostrzynie, a jego hasłem zostało pozdrowienie „Czołem!”. Zgodnie z przyjętymi ustawami zadaniem Towarzystwa było pielęgnowanie gimnastyki, rozbudzanie ducha towarzyskiego przez urządzanie popisów publicznych, zabaw, wycieczek oraz szerzenie oświaty narodowej i budzenie ducha obywatelskiego. Miano też uprawiać śpiew i muzykę. Członek Sokoła winien być nieposzlakowanej czci i mieć ukończone 18 lat. W ciągu roku liczba członków Sokoła wzrosła do 50, w tym 12 ćwiczących. Ćwiczenia gimnastyczne odbywano w sali p. Deręgowskiego przy ul. Pobiedziskiej 3, a w porze letniej w lesie Chorzałki w Iwnie, gdzie zapoznawano się z musztrą wojskową. Ćwiczenia, przeprowadzali naczelnicy Wacław Orsztynowicz i Zygmunt Świerkowski. Powstało też stowarzyszenie skupiające poszczególne gniazda po nazwą „Związek Sokołów polskich w państwie niemieckim”. Składka członkowska wynosiła 0,50 marki miesięcznie. Gniazdo sokole w Kostrzynie należało do okręgu II w Poznaniu. Już 30 listopada 1913r. Sokół wspólnie z Kołem Śpiewackim, Towarzystwem Przemysłowców i Towarzystwem Robotników urządzili uroczysty obchód ku uczczeniu 100 rocznicy zgonu księcia Józefa Poniatowskiego w sali Huberta ze śpiewem, deklaracjami i obrazami świetlnymi. W tym samym roku nasi przedstawiciele wzięli udział w IV Zlocie Sokolskim w Poznaniu. Wojna światowa przerwała działalność sokolą, ale pod koniec 1918r. wielu członków Sokoła znalazło się w oddziałach powstańczych, gdzie ćwiczono wg komendy polskiej przejętej od Sokołów. W święto 3 Maja 1922r. sokoli kostrzyńscy urządzili obchód wraz z popisami gimnastycznymi oraz jednoaktówką. W 1923r. świętowano 10-lecie istnienia Sokoła wraz z poświęceniem sztandaru. W tymże roku podjęto starania celem nabycia parceli Kostrzyn 32 i 33, na których w 1925r. przy pomocy finansowej Koła  Śpiewackiego urządzono boisko sportowe i utworzono oddział piłki nożnej. Pobudowano tam też nową wieżę ćwiczeń (wspinalnię OSP) poświęconą przez ks. proboszcza H. Fischbacha. W porze letniej urządzono zabawę latową w Siedlcu. W ramach obchodów 15- lecia T.G. „Sokół” przeprowadzono marsz z karabinem na 10 km i bieg na 800 m. W 1929r. urządzono na własnym boisku Święto Pieśni. Ważną datą w dziejach kostrzyńskiego Sokoła był rok 1930. W celu stworzenia odpowiednich warunków rozwoju wychowania fizycznego w Kostrzynie utworzono Komitet Budowy Sokolni pod protektoratem starosty średzkiego Jana Różankowskiego. W skład Komitetu Honorowego weszli miejscowi przedsiębiorcy z mistrzem malarskim Antonim Markiewiczem, ziemianie z hr. Adolfem Bnińskim i hr. Ignacym Mielżyńskim oraz ks. proboszcz Henryk Fischbach. Na czele Komitetu Wykonawczego stanął Józef Wadyński- przewodniczący, Kazimierz Drzewiecki- sekretarz i Stanisław Kozłowicz- skarbnik. Wysiłkiem całego społeczeństwa zamiar zrealizowano i 21 września 1930r. odbyła się uroczystość poświęcenia Sokolni połączona z 5-leciem istnienia oddziału piłki nożnej. Na program obchodów złożyły się: nabożeństwo, wyścig kolarzy na 20 km, zawody piłki nożnej Sokół Leszno- Sokół Kostrzyn, popisy gimnastyczne młodzieży żeńskiej i męskiej oraz zabawa taneczna. Obok sali pobudowano też strzelnicę. W 1930r. zarząd Tow. Gimn. „Sokół” w Kostrzynie stanowili: Roman Tomaszewski prezes, Wł. Bigos wiceprezes, I. Gucki sekretarz, Cz. Woźny- skarbnik i E. Kupś naczelnik. W skład zarządu Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Żeński - w Kostrzynie wchodziły: Teresa Filarowa prezeska, L. Wojciechowska skarbniczka, Leokadia Blumowa sekretarka i Danuta Broekerówna naczelniczka. Druhny sokolice miały dobrze rozwinięte sekcje: gimnastyczną, siatkówki i gier sportowych. Wyróżniającymi się zawodniczkami były: Jadwiga Szymanowska, Stanisława Suwalińska, Irena Filary, Anna Pachura, Bolesława Pogorzelska i Kazimiera Bogusławska. Ze sprawozdania naczelnika gniazda Sokoła (męskiego) za rok 1931 E. Kupsia wynikało, że sokolnia stała się ogniwem zespalającym życie towarzystwa i przyczyniła się do rozwoju wychowania fizycznego w naszym mieście. Gniazdo kostrzyńskie liczyło 101 członków skupionych  w 5 sekcjach. Ćwiczących, druhów było przeciętnie 20 i 10 młodzieży. W drużynie gimnastycznej wyróżniali się Kazimierz Madajewski, Henryk Jankowiak i Władysław Sikorski. W sekcji lekkoatletycznej największe sukcesy odnosili Edmund Woźny, Edmund Matuszak i Tadeusz Nizielski, startując m.in. w 3 Majowym biegu na przełaj, święcie WFiPW w Środzie, Dniu Sportowym Miasta Kostrzyna i Zawodach Kościuszkowskich w Poznaniu. Oddział piłki nożnej liczył 35 członków, z których 17 zgłoszono do rozgrywek POZPN i okręgowych poznańskiego Sokoła. Najwięcej meczy rozegrali: Jakóbczyk, Woliński, Gawrońscy i I. Woźny oraz Kazimierz i Bolesław Drzewiecy, Zbigniew i Bronisław Iwańscy i bracia Rutowie. Oddział kolarzy liczył 25 członków w tym 20 czynnych. Najwyższą liczbę kilometrów bo 734 przejechał Kazimierz Monarcha, który w wyścigu dzielnicowym na 100 km uzyskał 6 miejsce. On też zdobył nagrodę wędrowną ufundowaną dla najlepszego kolarza naszej sekcji. W tej sekcji wyróżniali się też Karol i Henryk Bastianowie, Feliks Pogorzelski, Leon Waligóra, Czesław Filary, Marian Brodowski i Jan Wojciechowski. Kolarze Sokoła odbyli też w 1932r. wycieczkę kolarską. na Dni Morza do Gdyni. Ponadto działała jeszcze sekcja gier sportowych między innymi krokieta. Kostrzyńskie gniazdo Sokoła corocznie urządzało: obchód święta 3 Maja, Dzień Sportowy  Miasta Kostrzyna - 15 sierpnia, dzień Sokoła - 23 września. W sezonie zimowym przygotowywano przedstawienia teatralne m.in. p.t. „Polacy w Ameryce”. Urządzano wieczorki taneczne i wycieczki. Gospodarzem boiska Sokoła był Piotr Oleszak a po nim przez wiele lat Franciszek Monarcha. Działalność „Sokoła” przerwała II wojna światowa. Na wszystkich frontach, w obozach i więzieniach zginęło 19 druhów a byli to: Józef Bogusławski, Czesław Borchardt, Czesław, Mieczysław i Tadeusz Drzewieccy, Kazimierz Haupa, Stanisław Janiszewski, Lech Luberski, Piotr Oleszak, Jan Okarma, Ignacy i Piotr Piekarczykowie, Antoni Pacholski, Edmund Kupś, Roman i Władysław Sikorscy, Marian Staniszewski, Ludwik i Zygmunt Świerkowski, Władysław Szymanowski, Roman Tomaszewski, Józef Wadyński, Lech Waligóra i Klemens Walkowiak. Po 1945r. ówczesne władze nie zezwoliły na działalność Sokoła. W 1957r. drużyna piłkarska z Kostrzyna przyjęła nazwę Ludowy Klub Sportowy „SOKÓŁ”, grając w rozgrywkach A- klasy. Od 1958r. Występowała jako LKS LECHIA. Po przemianach demokratycznych w Polsce zaczęły się reaktywować gniazda SOKOŁA w Wielkopolsce. 25 marca 1990r. wznowiło działalność Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Kostrzynie. Prezesem wybrano Aleksandra Monarchę.  Funkcjonowało ono do 1995r. z sekcją siatkówki i sekcją seniorów. W 1991 r. delegaci kostrzyńskiego Sokoła Aleksander Monarcha i Kazimierz Matysek wzięli udział W Światowym Zjeździe Polskch Związków Sokołów w Poznaniu. Wiele pamiątek sokolich zachowało się do dziś w Izbie Muzealnej Ziemi Kostrzyńskiej. Jubileusz „Sokoła”  jest jednocześnie rocznicą stulecia sportu w Kostrzynie, która z pewnością będzie godnie obchodzona w 2013 roku.

Kazimierz Matysek

 

UM Kostrzyn
Urząd Miejski, ul. Dworcowa 5, 62-025 Kostrzyn, woj. wielkopolskie,
tel. 61 8178 565, 61 8178 581, 61 8178 629, fax. 61 8178 191, e-mail: um@kostrzyn.wlkp.pl
projekt i hosting: INTERmedi@  |  zarządzane przez: CMS - FSI
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x